Babadan kalma mirasa eşler ortak olabilir mi ?

Babadan Kalma Mirasa Eşler Ortak Olabilir Mi? Toplumsal Cinsiyet ve Adalet Perspektifinden Bir İnceleme

İstanbul’da her gün, sabahın erken saatlerinde başlayan koşturmacada, bazen dikkatim, sokakta yürürken ya da metroda bir yere giderken birinin hikâyesine kayıyor. Toplumun, kadın ve erkeklere biçtiği rollerin ne kadar derin izler bıraktığını fark etmekse, aslında her gün karşılaştığımız küçük ama önemli detaylarda gizli. Birçok şey, gözlemlerimizde hemen karşımıza çıkmıyor; ancak bazen çok sıradan görünen bir olay, çok daha büyük bir sorunun yansıması olabiliyor. Bugün bu yazımda, “Babadan kalma mirasa eşler ortak olabilir mi?” sorusunu toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet açılarından incelemeye çalışacağım.

Toplumsal Cinsiyet Rolleri ve Miras Hakkı

Birçok insan, toplumsal hayatta kadın ve erkeğin rollerine dair belirli kalıplar oluşturmuş durumda. Bu kalıplardan biri de miras konusu. Mirasın, özellikle babadan kalma bir malın, genellikle erkek çocukları arasında paylaştırılması fikri, toplumun eski yapılarında sıklıkla karşımıza çıkan bir durumdur. Bu, sadece hukuki bir mesele değil, kültürel ve toplumsal bir mesele de aynı zamanda. Kayseri’deki bir arkadaşım, yakın zamanda babasını kaybetmişti ve geride kalan mal varlığını paylaşırken, ailesinin kadın üyelerinin tamamen dışlandığını gözlemlemişti. Annesi ve kız kardeşi, “Kadınlar mirasa ortak olamaz” düşüncesiyle tamamen dışlanmıştı. Halbuki eşlerin mirasa ortak olabilmesi, hukuki ve etik açıdan, kadınların da hakları olduğu bir alan. Ama birçok ailede, bu tür düşünceler hâlâ varlığını sürdürüyor.

Eşlerin Miras Paylaşımında Hakları

Bir kadının, kocasının mirasına ortak olma hakkı, yasal olarak çoğu ülkede mevcut. Türkiye’de de, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’na göre eşler, birbirlerinin mirasında belirli oranlarda hak sahibidir. Ancak bunun pratikte nasıl işler hale geldiği, çoğunlukla toplumun geleneksel yapısına göre şekilleniyor. Birçok evde, kadınlar ev işleriyle, çocuk bakımıyla ilgilenirken, erkekler genellikle iş gücüne daha fazla katkı sağlıyorlar. Bu, zamanla kadının ekonomik bağımsızlık kazanmasını engelleyebilir. İstanbul’daki sokaklarda bir kadın işyerinden çıkarken, hep aynı soruyu sorarım: “Kadınlar neden daha düşük maaş alıyor?” Sosyal ve ekonomik adaletin sağlanmadığı bir ortamda, kadınların, özellikle eşlerin, babadan kalma mirasa sahip olabilmesi daha da zorlaşıyor.

Toplumsal Çeşitlilik ve Farklı Grupların Etkilenmesi

Eşlerin babadan kalma mirasa ortak olabilmesi konusu, sadece kadın erkek ayrımına indirgenemez. Toplumda çeşitli grupların da bu konuda farklı bakış açıları vardır. Özellikle LGBTİ+ bireyler ve eşcinsel çiftler için, hukuki ve toplumsal düzenlemeler oldukça karmaşık bir hâl alabiliyor. Birçok şehirde eşcinsel çiftler, resmi olarak evlenmedikleri için birbirlerinin mirasında pay sahibi olamıyorlar. İstanbul’un yoğun caddelerinde, eşcinsel bir çiftin el ele yürüdüğünü görmek hala cesaret gerektiriyor. Ne yazık ki bu çiftler, yasaların onlara tanımadığı haklardan dolayı, babadan kalma mirasa dahi ortak olamıyorlar. Bu, toplumsal cinsiyetin ve sosyal adaletin ne kadar ötesine geçtiğimizi gösteriyor.

Sosyal Adalet Perspektifi: Mirasın Eşit Paylaşımı

Sosyal adaletin sağlanması, miras paylaşımında eşitlik sağlamaktan geçiyor. Birçok ailede, erkeklerin iş gücüne daha fazla katkı sağladığı gerekçesiyle, miras hakkının onlar arasında paylaştırılması bekleniyor. Ancak bu bakış açısının, kadınların ve toplumsal olarak dışlanan diğer grupların haklarını ihlal ettiğini söylemek yanlış olmaz. İstanbul’daki bir arkadaşımla sohbet ederken, “Kadınlar mirasa ortak olamaz mı? O zaman ne anlamı var eş olmanın?” demişti. Bu soruyu, kadınların ekonomik bağımsızlığının ne kadar kıymetli olduğunu bir kez daha sorgulamama neden oldu. Eşler arasında, birlikte kazandıkları mirasa ortaklık, aslında bir nevi eşitliği ve adaleti sağlamak anlamına geliyor.

Sonuç: Duygular ve Gerçekler Arasında

Kişisel deneyimlerim, her gün yaşadığım hayatta bana gösteriyor ki, babadan kalma mirasa eşlerin ortak olup olmaması sorusu, sadece bir hukuki mesele değil, aynı zamanda toplumsal cinsiyet eşitliği, sosyal adalet ve insan haklarıyla ilgili bir meseledir. Her sokakta yürürken, her toplu taşımada karşılaştığım farklı insanlarda, mirasın nasıl paylaştırıldığına dair farklı hikâyeler duyuyorum. İstanbul’un karmaşık yapısında, miras hakkı üzerinden adalet arayışı, bir hayli karmaşık bir mesele. Bu, sadece bir hukuki düzenlemenin ötesinde, daha derin toplumsal dönüşüm talepleriyle ilgili. Birlikte yaşadığımız dünyada, eşlerin babadan kalma mirasa ortak olabilmesi, aslında eşitlik ve adaletin temel taşlarından biri olmalı.

Her insan, cinsiyeti, kimliği, geçmişi ne olursa olsun, mirasına eşit şekilde sahip olmalıdır. Toplum olarak bu adaleti sağlamak, sadece bir yasal düzenleme değil, aynı zamanda bir kültür değişikliği gerektiriyor. Kadınlar, eşcinsel çiftler ve diğer gruplar da bu adaletin içinde yer almalı, hakları korunmalıdır.