Zırt Zibil Ne Demek? Bir Kelimenin İçine Sıkışmış Çocukluk, Yorgunluk ve İç Ses
Bazı kelimeler vardır, anlamını sözlükten öğrenmezsin. Birinin ağzından dökülür, sonra hayatının içine sızar. “Zırt zibil” de benim için öyle oldu. İlk duyduğumda ne demek olduğunu bilmiyordum ama tonundan anlamıştım: önemsenmeyen şeyler, saçma bulunan eşyalar, değersiz görülen ne varsa… Ama insan büyüdükçe fark ediyor ki bazı kelimeler sadece anlam taşımaz, hatıra taşır.
Ben Kayseri’de yaşıyorum. 25 yaşındayım. Günlük tutmayı severim; bazen aynı sayfaya üç farklı ruh hali sığdırırım. Bir gün çok umutlu, ertesi gün her şeye küsmüş olurum. O yüzden “zırt zibil” kelimesi benim hayatımda sadece bir söz değil, bir dönemin özeti gibi.
Eski Ev, Eski Sesler ve İlk “Zırt Zibil”
Çocukluğumun geçtiği evin koridoru uzun ve dardı. Duvarlarda annemin astığı eski fotoğraflar, köşelerde ise hep “bir gün lazım olur” diye saklanan kutular vardı. İşte o kutuların tamamı, babamın deyimiyle “zırt zibil” doluydu.
Bir gün hatırlıyorum, yaz tatiliydi. Evde büyük bir temizlik yapılacaktı. Annemle babam dolapları açtı, tozlu eşyalar ortaya döküldü. Ben de merakla köşede izliyordum. Babam eline eski bir kablo aldı, sonra bir defter… ardından bozuk bir saat.
“Bunlar ne?” dedi annem.
Babam omzunu silkti: “Zırt zibil işte, at gitsin.”
O an içimde garip bir his oluştu. Sanki o eşyalar sadece eşya değildi. Sanki her biri bir anıydı. O deftere bakınca bir zamanlar birinin yazı yazdığını düşündüm. O saati tutunca birinin zamanını ölçtüğünü… Ama onlar için sadece “zırt zibil”di.
İçim burkulmuştu ama bir şey diyememiştim. Çocukluk işte, her şeyi içine atıyorsun.
Kelimenin Ağırlığı: Zırt Zibil Ne Demek?
Yıllar geçtikçe kelimenin anlamını öğrendim. “Zırt zibil ne demek?” diye bir gün arkadaşlara sormuştum. Biri gülerek “çöp işte, boş şeyler” demişti. O kadar basit söylemişti ki… Ama içimde bir şey daha kırılmıştı.
Çünkü artık sadece eşyalardan bahsedilmiyordu. İnsanlar da “zırt zibil” olabiliyordu. Birinin emeği, hatırası, hatta duygusu bile bir anda değersiz sayılabiliyordu.
O gün eve gidip günlüğüme şunu yazmıştım: “Demek ki bazı şeyler sadece yer kapladığı için yok sayılıyor.”
Bugün o cümleyi okuyunca hâlâ içim sızlar.
Kayseri’de Bir Kış Gecesi ve Değişen Bakışım
Kayseri’nin kışı sert olur. Soğuk öyle bir gelir ki, sadece ellerini değil düşüncelerini de üşütür. O dönem üniversiteden yeni mezun olmuştum. İş bulamamıştım, evde oturuyordum. Her gün biraz daha sessizleşiyordum.
Bir akşam annem yine dolapları açtı. Eski eşyaları ayırıyordu. Yüzünde yorgun bir ifade vardı.
“Bunları ne yapacağız?” dedim.
“Zırt zibil işte oğlum, atacağım,” dedi.
O an içimde bir şey koptu. Ama bu sefer çocukluk gibi sessiz kalmadım.
“Hepsini mi?” dedim. “Hiç mi bir şey kalmasın?”
Annemi ilk kez o kadar duraksarken gördüm. Elindeki bir kutuyu yavaşça yere bıraktı. İçinde eski mektuplar vardı. Babamın gençliğinde yazdığı birkaç satır, sararmış kâğıtlar…
O an fark ettim ki “zırt zibil” dediğimiz şey aslında geçmişin kendisiydi.
Bir Mektup, Bir Sessizlik
O kutudan bir mektup aldım. Babamın el yazısıydı. Gençliğinde, askerde yazmıştı. Satırları çok düzgün değildi ama içi doluydu. O an boğazım düğümlendi.
“Bunlar nasıl zırt zibil olabilir?” diye düşündüm.
Babam odaya girdiğinde mektubu elinde tuttuğumu gördü. Bir süre sessiz kaldı. Sonra sadece şunu söyledi:
“İnsan bazen hatırlamak istemez oğlum.”
O cümle beni daha çok etkiledi. Çünkü mesele eşya değilmiş. Mesele hatırlamakmış.
Günlüklerim ve İçimde Biriken “Zırt Zibil”
O günden sonra kendi hayatıma daha farklı bakmaya başladım. Günlüklerime yazdığım şeyleri bile “değersiz” diye silmeye çalıştığım oldu. “Bunu kim okuyacak ki?” dediğim çok oldu.
Ama sonra fark ettim: Ben bile kendime karşı “zırt zibil” demeye başlamışım.
Bir gün iş görüşmesinden reddedildim. Eve gelip deftere sadece şunu yazdım:
“Belki de ben de birilerinin gözünde zırt zibilim.”
O satırı yazarken ağladığımı hatırlıyorum. Sessizce, kimse duymadan. Çünkü insan bazen kendi içinde kırılıyor ama dışarıya belli etmiyor.
Zırt Zibil Ne Demek? Aslında Ne Değil?
Zaman geçtikçe anladım ki bu kelime sadece “çöp” anlamına gelmiyor. Daha çok insanların değer biçme şekliyle ilgili. Bir şeyin işe yaramadığını düşündüğümüzde ona verdiğimiz isim gibi.
Ama hayat bana şunu öğretti: Bir şey “zırt zibil” değil, sadece yanlış zamanda bakılan bir şey olabilir.
Bir fotoğraf, bir mektup, eski bir defter… Ya da kırılmış bir insan.
Hepsi yanlış gözle bakıldığında değersiz görünebilir.
Bir Arkadaş, Bir Tartışma ve Kırılan Bir Cümle
Bir gün en yakın arkadaşımla tartıştım. Çok basit bir konuydu aslında. Ama o sinirle “Bunlar zırt zibil şeyler ya” dedi.
O an sustum. Çünkü mesele konu değildi artık. Söyleyiş biçimiydi.
Sonra eve gidip uzun süre konuşmadık. Günlerce düşündüm. Acaba ben mi abartıyordum? Ama içim rahat etmedi.
Sonunda ona mesaj attım:
“Bazı şeyler senin için zırt zibil olabilir ama benim için değil.”
O da sonra özür diledi. Ama o kelimenin ağırlığı aramızda kaldı.
Geçmişle Barışmak
Şimdi geriye dönüp baktığımda, çocukken duyduğum o kelimeyi daha farklı duyuyorum. Babamın sesi bile değişmiş gibi geliyor aklımda.
Belki o da yorgundu. Belki hayat onu da bazı şeyleri “zırt zibil” diye etiketlemeye zorlamıştı.
Ama ben artık böyle bakmıyorum. Eski eşyalar, eski defterler, unutulmuş anılar… Hepsi bir şekilde insanın kendisi.
Goda okurlarıyla “Zırt zibil ne demek” konusunu paylaşmak gerçekten güzeldi. Bir sonraki yazımızda görüşmek üzere!
Son Düşünce: Zırt Zibil Değil, Hatıra
Bazen geceleri günlüğümü açıyorum. Yazdığım eski satırları okuyorum. Bazıları çok anlamsız geliyor. Ama onları silmiyorum.
Çünkü artık biliyorum: Bugün bana anlamsız gelen şey, yarın kim olduğumu anlatabilir.
“Zırt zibil ne demek?” diye sormak artık bana sadece bir kelimeyi değil, insanların hayata nasıl baktığını hatırlatıyor.
Ve ben her seferinde aynı yere geliyorum: Hiçbir şey gerçekten o kadar basit değil. Hiçbir şey sadece “zırt zibil” değil.
Daha Fazlası İçin: Bok boku kenefte bulurmuş ne demek ?